Makine Kırılması Sigortası Genel Şartları
Yürürlük Tarihi: 25 Şubat 1967
Teminatının Kapsamı
Madde 1- Sigortacı, bu poliçe ile bu poliçenin ayrılmaz cüzünü teşkil eden ekli
envanter cetvelinde sayıları, imalat yılları; nitelikleri ve değerleri yazılı
makine ve tesisleri deneme devresinden sonra normal çalışır halde iken veya aynı
iş yerinde temizleme, revizyon veya değiştirme esnasında veya dururken ani ve
beklenmedik her türlü sebepten ve ezcümle:
a) İşletme kazalarından,
b) Modelin, imalatın, montajın, malzemenin, kalıbın, dökümün ve işçiliğin
kusurlu olmasından,
c) Yağlama kusurlarından,
d) Elektrik enerjisinin doğrudan doğruya tesiri neticesi kısa devre, şerare,
voltaj yükselmesi ile izolasyon hatası ve atmosferik elektrikiyetin dolaylı
etkilerinden,
e) Tıkanma, yabancı maddelerin girmesinden,
f) Santrifüj kuvvetinden husule gelen parçalanmalardan,
g) Buhar kazanlarında ve buhar kaplarında su noksanlığından,
h) Su çekiçlemesi, ani olarak aşırı ısınma veya soğumadan,
i) Kapalı kaplardaki alçak basınç dolayısiyle husule gelen ezilme, yırtılma,
buruşma vs. deformasyonlardan,
j) Fırtına ve kasırgadan, dondan veya çözülen buz parçalarının yürümesinden,
k) İşletme personelinin veya üçüncü şahısların ihmali, kusuru, hatası,
dikkatsizliği veya sabotajından,
l) İstisna edilmeyen diğer hallerden, husule gelen maddi ziya ve hasarların
gerektirdiği tamirat ve ikame masraflarını temin eder.
Matkap, makas, bıçak, testere, çelik veya madeni kalemler veya kesici alet ve
edevat, matris ve kalıplar, haddehanelerdeki sıcak hadde valsleri, şablon,
modeller, resim ruloları, öğütücü, kırıcı, karıştırıcılar, elek ve kalburlar,
halat, zincir, transport bantları ve kayışları gibi değiştirilebilir parçalar
ile belirli sürelerde değiştirilmesi veya yenilenmesi mutad olan kömür fırçası
ve lamba gibi parçalar (elektriki izolasyon maddeleri ile izolasyon yağları
dışında) temin edilemez.
Aksine Sözleşme Yoksa, Teminat Dışında Kalan Haller
Madde 2- Aksine sözleşme yoksa aşağıdaki haller sigorta teminatı dışındadır:
a) Fiziki infilaklardan meydana gelen ziya ve hasarlar, fiziki infilakdan
maksat, basınçlı kaplarda buhar, gaz veya sıvı halindeki gazın genişlemesi
yüzünden ani olarak meydana gelen kuvvet tezahürü olup, buhar, gaz veya sıvı
halindeki gazın kabın cidarını parçalayarak dışarıya çıkması ve böylelikle kabın
iç basıncı ile dış basıncı arasında ani olarak bir denge kurulmasıdır,
b) Makine veya tesisin temel ve kaidelerinde teminat kapsamına giren sebeplerden
ötürü meydana gelen ziya ve hasarlar,
c) Teminatın kapsamına giren sebeplerden ötürü meydana gelen ziya ve hasarların
gerektirdiği; uçak dışında kalan seri vasıtalarla yapılan nakliye masrafları,
fazla mesai ve tatil günleri ücret ve zamları,
d) Grev, lokavt, kargaşalık ve halk hareketlerinin ve bunların gerektirdiği
askeri ve inzibati hareketlerin sebep olduğu bütün ziya ve hasarlar,
e) 3 üncü maddenin (l) bendinde
belirtilen zararlar hariç olmak üzere, 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda
belirtilen terör eylemleri ve bu eylemlerden doğan sabotaj ile bunları önlemek
ve etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler
sonucunda meydana gelen zararlar.
f) Sigorta sözleşmesiyle teminat
altına alınan rizikoların gerçekleşmesi sonucunda doğrudan veya dolaylı olarak
meydana gelen her türlü çevre kirliliği sebebiyle oluşabilecek bütün zararlar.
Teminat Dışında Kalan Haller
Madde 3- Aşağıdaki haller sigorta teminatının dışındadır:
a) Harp, her türlü harp olayları, istila, yabancı düşman hareketleri, çarpışma
(harb ilan edilmiş olsun olmasın), iç harp, ihtilal, isyan, ayaklanma ve
bunların gerektirdiği inzibati ve askeri hareketler sebebiyle meydana gelen
bütün ziya ve hasarlar.
b) Herhangi bir nükleer yakıttan veya nükleer yakıtın yanması sonucu nükleer
artıklardan veya bunlara atfedilen sebeplerden husule gelen iyonlayıcı
radyasyonların veya radyoaktivite buluşmalarının ve bunların gerektirdiği askeri
ve inzibati tedbirlerin sebep olduğu bütün ziya ve hasarlar (bu bentte geçen
yanma deyimi kendi kendini idame ettiren herhangi bir nükleer ayrışım
''fission'' olayını da kapsayacaktır).
c) Kamu otoritesi tarafından sigortalı kıymet üzerinde yapılacak tasarruflar
sebebiyle meydana gelen bütün ziya ve hasarlar,
d) Yangın veya yangın vukuu dolayısiyle yapılan söndürme, yıkma ve kurtarma
ameliyelerinin ve yıldırımın doğrudan doğruya tesirlerinden,
e) Hangi sebepten husule gelirse gelsin her türlü kar kaybı ve mali
mes'uliyetlerden,
f) Hırsızlık veya hırsızlığa teşebbüsten,
g) Toprak çökmesi veya kayması, çiğ, volkan indifaları, deprem, sel ve su
basması gibi tabii afetlerden,
h) Makinelerin normal işlemesinden ve mutad kullanılmasından doğan aşınma ve
yıpranmalardan veya çürüme, paslanma veya oksidasyondan, buhar kazanlarında
kireçlenme ve çamurlanmadan işletmede doğrudan doğruya meydana gelen etkilerden,
atmosferik vesair şartların sebebiyet verdiği tedrici bozulmalardan,
i) Kimyevi madde ve gazların ani oksidasyonu veya müşterek reaksiyonları
neticesi vukua gelen infilaklarından, atmosferik elektrikiyet sebebiyle
patlamaya mütemayil tozların infilakinden,
j) Sigortalı iken hasarlanan ve bu hasar giderilmeden makinenin kullanılması
neticesinden,
k) Sigortalının veya onun yerine kaim olan sorumlu kişinin kasdından ve ayrıca
sözleşme varsa ağır kusurundan mütevellit maddi ziya ve hasarlar.
l) 3713 sayılı Terörle Mücadele Kanununda belirtilen terör eylemleri ve bu
eylemlerden doğan sabotaj sonucunda oluşan veya bu eylemleri önlemek ve
etkilerini azaltmak amacıyla yetkili organlar tarafından yapılan müdahaleler
sonucu meydana gelen biyolojik ve/veya kimyasal kirlenme, bulaşma veya
zehirlenmeler nedeniyle oluşacak bütün zararlar.
Sigorta Bedeli ve Ayarlanması
Madde 4- Bu poliçe ile bu poliçenin ayrılmaz cüz'ünü teşkil eden ekli envanter
cetvelinde vasıflan belirtilen makine ve tesisatın sigorta bedelleri, bu makine
ve tesisatın (var ise nakliye, montaj, gümrük, resim, vergi, harç ve masraflan
dahil) yeni ikame bedellerine eşit olacaktır. Hasar anında herhangi bir
makinenin bu şekilde hesaplanacak yeni ikame bedeli sigorta bedelinden fazla
bulunacak olursa, hasarın bu farka tekabül eden nisbetteki kısmını sigortalı
deruhte edecektir.
Sigortalı makine ve tesislerin sigorta bedellerinin yeniye göre (ikame)
kıymetlerinden fazla veya eksik olduğu hasardan önce tesbit edilecek olursa,
ıttıla tarihinden itibaren bir ayarlama yapılır ve fazla veya eksik ödenmiş prim
farkları iade veya tahsil edilir.
Sigortanın Başlangıcı ve Sonu
Madde 5- Sigorta, poliçede başlama ve sona erme tarihleri olarak, yazılan
günlerde, aksi kararlaştırılmadıkça Türkiye saati ile öğleyin saat 12.00'de
başlar ve öğleyin saat 12.00'de sona erer.
Sigorta Ettirenin Beyan Yükümlülüğü
Madde 6- Sigortacı bu sigortayı sigorta ettirenin rizikonun hakiki durumunu
bildirmek üzere teklifname, poliçe ve eklerinde yazılı beyanına dayanarak kabul
etmiştir.
Sigorta ettirenin beyanı hakikate aykırı veya eksik ise, sigortacının sözleşmeyi
yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektirecek hallerde:
a) Sigorta ettirenin kasdı varsa, sigortacı durumu öğrendiği tarihten itibaren 1
ay içinde sözleşmeden cayabilir ve riziko gerçekleşmiş ise tazminatı ödemez
Cayma halinde sigortacı prime hak kazanır.
b) Sigorta ettirenin kasdı yoksa, sigortacı durumu öğrendiği tarihten itibaren 1
ay içinde sözleşmeyi fesheder veya prim farkını almak suretiyle akdi yürürlükte
tutar.
Sigorta ettiren talep edilen prim farkını kabul etmediğini 15 gün içinde
bildirdiği taktirde akit feshedilmiş olur.
Sigortacı tarafından yapılan fesih ihbarı postaya veya notere verildiği tarihten
itibaren 15 gün sonra öğleyin saat 12.00'de, sigorta ettiren tarafından yapılan
fesih ihbarı ise postaya veya notere verildiği tarihi takip eden gün öğleyin
saat 12.00'de hüküm ifade eder.
Feshin hüküm ifade ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi, sözleşmenin
sigortacı tarafından feshi halinde gün esası, sigorta ettiren tarafından feshi
halinde ise kısa müddet esası üzerinden hesap edilir ve fazlası geri verilir.
c) Süresinde kuIlanılmayan cayma, fesih veya prim farkını talep etme hakkı
düşer.
d) Sigorta ettirenin kasdı bulunmadığı takdirde riziko:
1- Sigortacı durumu öğrenmeden önce veya,
2- Sigortacının fesih ihbarında bulunabileceği süre içinde veyahut,
3- Bu ihbarın hüküm ifade etmesi için geçecek süre içinde gerçekleşirse,
sigortacı tahakkuk ettirilen prim ile tahakkuk ettirilmesi gereken prim
arasındaki nisbet dairesinde tazminattan indirim yapar.
Sigorta Süresi İçinde İhbar Yükümlülüğü ve Sonuçları
Madde 7- Akdin yapılmasından sonra sigortalı malın teklifname, poliçe ve
eklerinde beyan olunan yeri veya hali sigortacının muvafakati olmadan
değiştirildiği takdirde sigorta ettiren, bu değişikliği:
a) Kendisi tarafından veya açık veya zımni rızası ile bir başkası tarafından
yapılmış ise derhal,
b) Açık veya zımni rızası olmadan başka bir şahıs tarafından yapılmış ise durumu
öğrenir öğrenmez,
ve her iki halde de en geç 8 gün içinde sigortacıya ihbarla yükümlüdür.
Sigortacı, değişikliği öğrendiği tarihten itibaren, bu değişiklik sözleşmeyi
yapmamasını veya daha ağır şartlarla yapmasını gerektiriyorsa 8 gün içinde:
1- Sözleşmeyi fesheder veya,
2- Prim farkını talep etmek suretiyle akdi yürürlükte tutar.
Sigorta ettiren, talep dilen prim farkını 8 gün içinde ödemediği takdirde
sözleşme feshedilmiş olur.
Sigortacı tarafından yapılan fesih ihbarı postaya veya notere verildiği tarihten
itibaren 8 gün sonra öğleyin saat 12.00'de, sigorta ettiren tarafından yapılan
fesih ihbarı ise postaya veya notere verildiği tarihi takip eden gün öğleyin
saat 12.00'de hüküm ifade eder.
Feshin hüküm ifade ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi, sözleşmenin
sigortacı tarafından feshi halinde gün esası, sigorta ettiren tarafından feshi
halinde ise kısa müddet esası üzerinden hesap edilir ve fazlası geri verilir.
Süresinde kuIlanılmayan fesih veya prim farkını talep etme hakkı düşer.
Sigortalı malın teklifname, poliçe ve eklerinde beyan olunan yerinin veya
halinin değiştiğini öğrenen sigortacı, sigorta primini tahsil etmek gibi sigorta
sözleşmesinin aynen devamına razı olduğunu gösteren bir harekette bulunursa
fesih veya prim farkını talep etme hakkı düşer.
Sigortalı malın yer ve halinde rizikoyu ağırlaştırıcı değişiklikleri, sigorta
ettiren ihbar süresi içersinde kasden bildirmemişse ihbar süresinden sonra
gerçekleşen hasarlara ait tazminat hakkı düşer; ihbar yükümlülüğüne riayetsizlik
kasıtlı değilse alınan primle alınması gereken prim arasındaki orantıya göre
tazminattan indirim yapılır. Değişikliğin rizikoyu hafifletici mahiyette olduğu
ve daha az prim tatbikini gerektirdiği anlaşılır ise, bu değişikliğin yapıldığı
tarihten sözleşmenin sona ermesine kadar geçecek süre için gün esasına göre
bulunacak prim farkı sigorta ettirene geri verilir. Bu madde hükümleri
sigortalıya da aynen uygulanır.
Mülkiyet Değişmesi
Madde 8- Sigortalı malın mülkiyetinde bir değişiklik olduğu takdirde, sigortanın
hükmü devam eder ve sigortalının poliçeden doğan hak ve borçları yeni hak
sahiplerine intikal eder. Bu takdirde sigorta ettiren ve sigortanın
mevcudiyetini öğrenen yeni hak sahibi, devir keyfiyetini 15 gün içinde
sigortacıya bildirmekle yükümlüdür. Bu yükümlülük yerine getirilmez ise
sigortacı sorumluluktan kurtulur.
Sigortacı değişikliği; yeni hak sahibi de sigortanın mevcudiyetini öğrendiği
tarihten itibaren 8 gün içinde sigortayı feshedebilir.
Süresinde kullanılmayan fesih hakkı düşer. Poliçenin sigortacı tarafından feshi
halinde, fesih ihbarı postaya veya notere, verildiği tarihten itibaren 8 gün
sonra öğleyin saat 12.00'de yeni hak sahibi tarafından feshi halinde ise fesih
ihbarı postaya veya notere verildiği tarihi takip eden gün öğleyin saat 12.00'de
hüküm ifade eder.
Feshin hüküm ifade ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi, sözleşmenin
sigortacı tarafından feshi halinde gün esası, yeni hak sahibi tarafından feshi
halinde ise kısa müddet esası üzerinden hesap edilir ve fazlası yeni hak
sahibine geri verilir.
Sigortalı malın malikinin değişmesi anında mevcut prim borçlarından sigorta
ettiren, fesih hakkını kullanmayan yeni hak sahibi ile birlikte sorumludur.
Sigorta ettirenin ölümü halinde, bu sigortadan doğan bütün hak ve borçlar olduğu
gibi yeni hak sahiplerine intikal eder.
Sigorta Priminin Ödenmesi, Sigortacının Sorumluluğunun Başlaması ve Sigorta
Ettirenin Temerrüdü
Madde 9-Sigorta priminin tamamının, primin taksitle ödenmesi kararlaştırılmışsa
peşinatın (ilk taksit) akit yapılır yapılmaz ve en geç poliçenin teslimi
karşılığında ödenmesi gerekir. Aksi kararlaştırılmadıkça, prim veya peşinat
ödenmediği takdirde poliçe teslim edilmiş olsa dahi sigortacının sorumluluğu
başlamaz ve bu husus poliçenin ön yüzüne yazılır. Sigorta ettiren kimse, sigorta
primini veya primin taksitle ödenmesi kararlaştırıldığı takdirde peşinatını,
sigorta poliçesinin teslim edildiği günün bitimine kadar ödemediği takdirde
temerrüde düşer ve prim borcunu temerrüde düştüğü tarihi takip eden 30 gün
içinde dahi ödemediği takdirde sigorta sözleşmesi hiç bir ihtara gerek
olmaksızın feshedilmiş olur. Prim ödenmemiş olmasına rağmen poliçenin teslimi
ile sigortacının mesuliyetinin başlayacağının kararlaştırıldığı hallerde, bu bir
aylık sürenin ilk 15 gününde sigortacının sorumluluğu devam eder.
Primin taksitle ödenmesi kararlaştırıldığı takdirde, taksitlerin kesin ödeme
zamanı, miktarı ve vadesinde ödenmemesinin sonuçları poliçe üzerine yazılır veya
poliçe ile birlikte yazılı olarak sigorta ettirene bildirilir. Sigorta ettiren
kimse, kesin vadeleri poliçe üzerinde belirtilen ya da yazılı olarak kendisine
bildirilmiş olan prim taksitlerinin herhangi birini vade günü bitimine kadar
ödemediği takdirde temerrüde düşer. Sigorta ettiren, prim borcunu temerrüde
düştüğü tarihi takip eden 15 gün içinde ödemediği takdirde sigorta teminatı
durur. Rizikonun gerçekleşmemesi kaydıyla, teminatın durduğu süre içinde prim
borcunun ödenmesi halinde teminat durduğu yerden devam eder .Sigorta teminatının
durduğu tarihten itibaren 15 gün içerisinde prim borcunun ödenmemesi halinde,
sigorta sözleşmesi hiç bir ihtara gerek olmaksızın feshedilmiş olur.
Poliçenin ön yüzüne yazılması kaydıyla, rizikonun gerçekleşmesiyle henüz vadesi
gelmemiş prim taksitlerinin sigortacının ödemekle yükümlü olduğu tazminat
miktarını aşmayan kısmı, muaccel hale gelir .
Bu madde uyarınca sigorta sözleşmesinin feshedilmiş sayıldığı hallerde,
sigortacının sorumluluğunun devam ettiği süreye tekabül eden prim gün esası
üzerinden hesap edilerek fazlası sigorta ettirene iade edilir.
Sigortalının Poliçenin Yürürlüğü Esnasındaki Yükümlülükleri
Madde 10- Sigortalı, sigorta konusu makine ve tesislerin emniyeti ve korunması
için, sigortalı değilmiş gibi, gerekli ihtimamı göstermekle yükümlüdür.
Sigortalı, sigorta konusu makine ve tesisleri normal bakımlı ve işler halde
bulundurmak için gerekli makul tedbirleri almaya, kabul olunan teknik ölçülerden
aşırı yüklemeleri önlemeye, idari mercilerin mer'i nizam ve talimatlarına ve
bilhassa bunlardan makine ve tesislerin çalıştırılmasına ve kontroluna taalluk
edenlere tamamiyle riayet etmeye mecburdur.
Sigortacı yetkili memurları vasıtasıyla gerektiğinde sigorta konusu makine ve
tesisleri teftiş ve kontrola yetkili olup, sigortalı da bu kontrollara müsaade
ve yardım etmekle yükümlüdür.
Hasar Vukuunda Sigortalının Yükümlülükleri
Madde 11- Sigortalı, hasar vukuunda aşağıdaki hususları yerine getirmekle
yükümlüdür.
a) Hasarın vukuunu öğrendiği tarihten itibaren en geç 5 gün içinde sigortacıya
ihbar etmek,
b) Sigortalı değilmişcesine gerekli kurtarma ve korunma tedbirlerini almak ve bu
maksatla sigortacı tarafından verilen talimata elinden geldiği kadar uymak,
c) Hasarın sebebi ile hangi hal ve şartlar altında vukua geldiğini tayine, ziya
ve hasar miktarıyla delilleri tesbite yararlı ve sigortalı için sağlanması
mümkün gerekli bilgi ve belgeleri (aslı veya kendisi tarafından tasdikli sureti
veyahut fotokopisi) sigortacının talebi üzerine, gecikmeksizin vermek ve rücu
hakkının kullanılmasına yararlı sigortalı için sağlanması mümkün gerekli bilgi
ve belgeleri temin ve muhafaza etmek: (Şu kadar ki ihbarı yapılmış cüz'i
hasarların tamiriyle işletmenin faaliyetini idame noktasından zaruri ve esaslı
tamirleri ayrıca tamir ihbarı yapılmak kaydıyle bundan müstesnadır. Ancak
hasarın ihbarından itibaren 7 gün için sigortacı tetkikini yaptırmamışsa
sigortalı her türlü tamiratı yaptırmakta serbesttir),
d) Ziya ve hasarın tahmini miktarını belirtir bir tazminat beyannamesini makul
ve muhik bir süre içinde sigortacıya vermek,
e) Zaruri haller dışında hasar konusu yer veya mallarda bir değişiklik yapmamak,
f) Tazminat yükümlülüğü ve miktarı ile rücu haklarının tespiti için sigortacının
yetkili kıldığı temsilcilerinin sigortalı yer veya mallarda ve bunlarla ilgili
belgeler üzerinde yapacakları araştırma ve incelemelere müsaade etmek,
g) Sigorta konusu ile ilgili başkaca sigorta sözleşmeleri varsa bunları
sigortacıya bildirmek.
Tazminat Hakkının Eksilmesi veya Düşmesi
Madde 12 -a) Sigortalı, hasar vukuundaki yükümlülüklerini yerine getirmez ve
bunun sonucu ziya ve hasar miktarından bir artış olursa sigortacının ödeyeceği
tazminattan bu suretle artan kısım indirilir.
b) Sigortalı, rizikonun tahakkukuna kasden sebebiyet verir veya ziya ve hasar
miktarını kasden artırıcı fıillerde bulunursa, bu poliçeden doğan hakları düşer.
Hasarın Tespiti
Madde 13- Bu poliçe ile sigortalı kıymetlerde meydana gelen ziya ve hasarın
rniktarı taraflarca uyuşularak tesbit edilir. Taraflar uyuşamadıkları takdirde,
ziya ve hasarın miktarı mütehassıs mühendisler veya teknisyenler arasından
seçilecek hakem-bilirkişi diye adlandırılan bilirkişiler tarafından, aşağıdaki
hükümlere tabi olmak üzere tesbit edilir:
a) İki taraf tek hakem-bilirkişi seçirninde anlaşamadıkları takdirde,
taraflardan her biri kendi hakem-bilirkişisini tayin eder ve bu hususu noter
eliyle diğer tarafa bildirir. Taraf hakem-bilirkişileri tayinlerinden itibaren 7
gün içerisinde ve incelemeye geçmeden evvel bir üçüncü tarafsız hakem-bilirkişi
seçerler ve bunu bir tutanakla tesbit ederler. Üçüncü hakem-bilirkişi ancak
taraf hakem-bilirkişilerinin anlaşamadıkları hususlarda, anlaşamadıkları hadler
dahilinde kalmak ve buna münhasır olmak kaydıyla karar vermeye yetkilidir.
Üçüncü hakem-bilirkişi kararını müstakil bir rapor halinde verebileceği gibi,
diğer hakem-bilirkişilerle bir rapor halinde de verebilir. Hakem-bilirkişi
raporları taraflara aynı zamanda tebliğ edilir.
Hakem-bilirkişi raporlarının beher ünite için tesbit edilecek ziya ve hasar
miktarlarından başka -hasarın belli veya muhtemel sebebini- hasarlı kıymetlerin
hasardan bir gün önceki gerçek değeri ile yenileme değerini, tamir veya başka
hususlar için faydalanılabilecek enkazın ağırlığını ve değerini de ihtiva etmesi
gereklidir.
b) Taraflardan herhangi biri diğer tarafça yapılan tebliğden itibaren 15 gün
içerisinde hakem-bilirkişisini tayin etmez yahut taraf hakem-bilirkişiler üçüncü
hakem-bilirkişisinin seçimi hususunda 7 gün içerisinde anlaşamazlar ise, taraf
hakem-bilirkişi veya üçüncü hakem-bilirkişi taraflardan birinin talebi üzerine
hasar mahallindeki ticaret davalarına bakmaya yetkili mahkeme başkanı tarafından
tarafsız ve mütehassıs şahıslar arasından seçilir.
c) Her iki taraf üçüncü hakem-bilirkişisinin (bu şahıs ister taraf hakem-
bilirkişilerince, ister yetkili mahkeme başkanı tarafından seçilecek olsun)
sigortacının veya sigortalının ikamet ettiği veya hasarın meydana geldiği mahal
dışından seçilmesini isteme hakkını haizdirler ve bu isteğin yerine getirilmesi
gereklidir.
d) Hakem-bilirkişiler ölür, vazifeden çekilir veya reddedilir ise ayrılan
hakem-bilirkişi yerine yenisi aynı usule göre seçilir ve tesbit muamelesine
kaldığı yerden devam edilir. Sigortalının ölümü, tayin edilmiş bulunan hakem-
bilirkişinin vazifesini sona erdirmez.
İhtisas yokluğu sebebiyle hakem-bilirkişilere yapılacak itiraz, bu şahısların
öğrendiği tarihten itibaren 7 gün içerisinde yapılmadığı takdirde itiraz hakkı
düşer.
e) Hakem-bilirkişiler incelemelerinde tamamen serbesttirler. H.U.M.K.'nun ve
diğer mevzuat hükümleri ile de bağlı değildirler.
f) Ziya ve hasar miktarının tesbiti zımında hakem-bilirkişiler gerekli
görecekleri deliller ile hasar zamanında mevcut sigortalı malın ve değerinin
tesbitine yarayacak kayıt ve belgeleri isteyebilir ve hasar mahallinde
incelemede bulunabilirler.
g) Hakem-bilirkişi veya kişileri, yahut üçüncü hakem-bilirkişinin ziya ve hasar
miktarı hususunda verecekleri kararlar kesindir, tarafları bağlar. Bir
hakem-bilirkişi kararına dayanmadan sigortacıdan tazminat talep ve dava
edilemez. Hakem-bilirkişi kararlarına ancak karar ilk bakışta anlaşılır, yani
aşikar olarak hakiki durumdan önemli şekilde farklı olduğu anlaşılır ise itiraz
edilebilir ve bunların iptali raporun tebliğ tarihinden itibaren bir hafta
içinde, hasar mahallindeki ticaret davalarına bakmaya yetkili mahkemeden
istenebilir.
h) Taraflar tazminat miktarı hususunda anlaşamadıkça alacak ancak hakem-
bilirkişi kararı ile muaccel olur ve zaman aşımı kesin raporun taraflara tebliği
tarihinden evvel işlemeye başlamaz. Meğerki, hakem-bilirkişileri tayini ile
T.T.K.'nun 1292. maddesindeki ihbar müddeti arasında 2 yıllık müddet geçmiş
olsun.
i) Taraflar kendi hakem-bilirkişilerinin ücret ve masraflarını öderler. Üçüncü
hakem-bilirkişinin ücret ve masrafları taraflarca yarı yarıya ödenir.
j) Ziya ve hasar miktarının tesbiti, teminat verilen rizikolar, sigorta bedeli,
sigorta değeri, aşkın ve menfaat değeri altında sigorta sorumluluğun başlangıcı,
hak düşürücü ve hak azaltıcı sebepler hususunda bu poliçede ve mevzuatta mevcut
hüküm ve şartlara ve bunların ileri sürülmesine tesir etmez.
Tazminatın Hesabı
Madde 14- Ödenecek tazminatın miktarı aşağıda yazılı esaslar dahilinde tesbit
edilir:
a) Tamiri kabil hasar ve ziya (kısmi hasar) halinde:
Tazminat tutarı -ikame olunan yedek parçaların yeni bedelleri, mahallinde cari
iş saatleri tarifesine göre işçilik masrafları var ise normal nakliye masrafları
(uçak hariç) çökme ve montaj masrafları, gümrük, resim, vergi, harç ve
masrafları dahil olarak makine veya tesislerin hasardan hemen evvelki hal ve
şartlarına getirilmesi için gerekli bedelden ibarettir. Tamirat dolayısiyle eski
parça yerine yeni parça konulması sebebiyle tazminattan indirme yapılmaz. Tekrar
faydalanılması mümkün olan parçaların (sovdajın) bedeli tazminattan indirilir.
b) Poliçede gösterilen makine ve tesisattan birinin veya tamamının tam hasarı ve
ziyaı halinde:
Tazminat tutarı, makine ve tesisatın hasar anındaki yeni kıymetinden eskime ve
aşınma payının ve kurtarılan değerlerin tenzili ve buna sökme masraflarının,
nakliye, gümrük resmi, vergi, harç ve masrafları ve montaj masraflarının ve bu
hususta sözleşmeye aksine hüküm konulmuş ise, 2'nci maddenin (b) ve (c)
fıkralarında yazılı unsurların ilavesi kaydiyle bulunacak bedelden ibarettir.
Yukarıdaki (a) fıkrasında belirtilen tamirat masrafları bu fıkrada yazılı olduğu
üzere tesbit olunan tazminat tutarına muadil veya bundan fazla ise makine ve
tesis tam hasara uğramış sayılır.
c) Poliçede her makine veya tesisat için gösterilmiş olan asgari muafiyet
miktarından aşağı olmamak kaydiyle, aksine sözleşme yok ise, her hasarın %20'si
sigortalının uhdesinde kalır.
d) Sigortacının sorumluluğu her halde sigortalı her makine ve tesise ait
poliçede yazılı sigorta bedeli ile sınırlıdır.
e) Sigorta bedeli hasar anında sigortalı şeylerin ne varlığına ne de değerine
delil ve karine teşkil etmez. Bu bedel 4'ncü maddeye göre hesaplanacak sigorta
değerinden noksan olduğu takdirde tazminat tutarı, sigorta bedeli ile sigorta
değeri arasındaki nisbete göre tesbit olunur.
f) Bu poliçe kapsamına giren herhangi bir hasar diğer bir sigorta poliçesi ile
de temin edilmiş bulunuyorsa müşterek sigorta esasları uygulanır.
g) Muvakkat tamirlerin masrafları, nihai tamirat masraflarının bir kısmını
teşkil etmedikçe sigortalı tarafından deruhte edilir.
Tazminatın Ödenmesi
Madde 15- Sigortacı herhangi bir hasarlı makine ve tesisi veya bunların hasarlı
parçalarını tamir veya ikame edebileceği gibi zararları nakden de ödeyebilir.
Hasar ve Tazminatın Sonuçları
Madde 16- Sigortacı ödediği tazminat miktarınca hukuken sigorta ettiren yerine
geçer. Sigorta ettiren sigortacının ikame edebileceği davaya yararlı ve elde
edilmesi mümkün belge ve bilgileri vermeye mecburdur.
Temin edilen rizikonun gerçekleşmesi ile tam hasar meydana geldiği takdirde
sigorta teminatı sona erer. Kısmi hasar halinde, sigorta bedeli hasar tarihinden
itibaren ödenen tazminat miktarı kadar eksilir.
Sigorta bedeli poliçede muhtelif birimler (ünite veya gruplar) itibariyle ayrı
ayrı gösterilmiş ve bu birimlerden (ünite veya gruplardan) biri veya birkaçı tam
hasara uğramış ise bu birimlere (ünite veya gruplara) ilişkin sigorta teminatı,
hasar tarihinde sona erer. Kısmi hasar halinde ise her birim (ünite veya grup)
için tespit edilmiş olan sigorta bedeli hasar tarihinden itibaren ödenen
tazminat miktarı kadar eksilir.
Sigorta bedelinin eksildiği hallerde hasar tarihinden itibaren gün esası
üzerinden prim alınmak suretiyle sigorta bedeli eski miktara çıkartılabilir.
Kısmi hasarlarda taraflar sigorta sözleşmesini feshetme hakkına sahiptir.
Taraflar fesih hakkını ancak tazminat ödenmeden önce kullanabilir.
Sigortacı, fesih hakkını kullandığı takdirde bu fesih, ihbarın postaya veya
notere verildiği tarihten itibaren 15 gün sonra öğleyin saat 12.00'de hüküm
ifade eder ve feshin hüküm ifade ettiği tarihe kadar geçen sürenin primi, gün
esası üzerinden hesap edilir ve fazlası geri verilir.
(Sigorta ettiren, fesih hakkını kullandığı takdirde bu fesih, ihbarın postaya
veya notere verildiği tarihi takip eden gün öğleyin saat 12.00'de hüküm ifade
eder ve işlememiş sigorta süresine ait prim geri verilmez.
Bırakma
Madde 17- Aksine sözleşme yoksa hasarlı mal sigortacıya bırakılamaz.
Çeşitli Hükümler
Vergi, Resim, Harç ve İdare Masrafları
Madde 18- Sigorta sözleşmesine, bedeline veya primine ilişkin olarak halen
mevcut ve ilerde konulabilecek vergi, resim veya harçlarla sigorta sözleşmesinde
gösterilen idare masrafı sigorta ettirene aittir.
Tebliğ ve İhbarlar
Madde 19- Sigorta ettirenin veya sigortalının ihbar ve tebliğleri sigorta
şirketinin merkezine veya sigorta sözleşmesine aracılık yapan acenteye, noter
aracılığıyla veya taahhütlü mektupla yapılır.
Sigorta şirketinin ihbar ve tebliğleri de sigorta ettirenin veya sigortalının
poliçede gösterilen adresine, bu adreslerin değişmiş olması halinde ise sigorta
şirketinin merkezine veya sigorta sözleşmesine aracılık yapan acenteye
bildirilen son adresine aynı suretle yapılır.
Taraflara imza karşılığı olarak elden verilen mektup veya telgrafla yapılan
ihbar ve tebliğler de taahhütlü mektup hükmündedir. Hasarın vukuuna ve tamire
başlamaya ait ihbarın önceden mutlaka telgrafla yapılması şarttır.
Ticari ve Mesleki Sırların Saklı Tutulması
Madde 20- Sigortacı, sigortalıya ait öğreneceği ticari ve mesleki sırların saklı
tutulmamasından doğacak zararlardan sorumludur.
Yetkili Mahkeme
Madde 21- Bu poliçeden doğan ihtilaflar sebebiyle sigorta şirketi aleyhine
açılacak davalarda yetkili mahkeme, sigorta şirketi merkezinin veya sigorta
akdine aracılık yapan acentenin ikametgahının bulunduğu veya hasarın vukua
geldiği, sigorta şirketi tarafından açılacak davalarda ise, davalının
ikametgahının bulunduğu yerin ticaret davalarına bakmakla görevli mahkemesidir.
Zaman Aşımı
Madde 22- Sigorta sözleşmesinden doğan bütün talepler 2 yılda zaman aşımına
uğrar.
Özel Şartlar
Madde 23- Bu Genel Şartlara, varsa bunlara ilişkin klozlara aykırı düşmeyen özel
şartlar konulabilir.